බෝසතාණන් වහන්සේ ගිරවාණන් ලෙස ඉපදුනු කථාව

බෝසතාණන් වහන්සේ ගිරවාණන් ලෙස ඉපදුනු කථාව

ඈත අතීතයේ, සුන්දර වනපෙළක් මැද, රජකම් කළ මහා විදර්ශන නම් රජෙකුගේ රාජධානියේ, මිනිසුන් ධර්මිෂ්ඨව, සතුටින් ජීවත් වූහ. නමුත් මේ කථාව රජු ගැන නොව, එම රාජධානියේම, ඉතා උස, ඝන වනාන්තරයක් මැද පිහිටි, මහා රුක් ගොන්නක් අතරේ, ඝන පත්‍ර සෙවණෙහි, සුන්දර ගිරවු පිරිසක් වාසය කළහ. මෙම ගිරවු පිරිස අතර, අතිශයින්ම සුන්දර, රන්වන් පැහැයෙන් දිදුලන, “බෝසතාණන් වහන්සේ” නම් ගිරවාණුවෙක්ද වාසය කළහ. උන්වහන්සේගේ රන්වන් වර්ණය, පුන් සඳ එළියට වඩාත් දීප්තිමත්ව බබළන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේගේ ශීලයෙන් හා කරුණාවෙන්, අනෙකුත් ගිරවුනට ආදර්ශයක් වූහ. උන්වහන්සේගේ හඬ, මෘදු හා මිහිරි ගීයක් මෙන්, වනය පුරාම රැව් පිළි රැව් දුන්නේය. අනෙකුත් ගිරවුහූ උන්වහන්සේට මහත් ගෞරව කළහ. උන්වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා අසා, බොහෝ ගිරවුහූ පංචශීලයෙහි පිහිටා, කරුණාවෙන් හා මෛත්‍රියෙන් කටයුතු කළහ.

එක් දිනක්, අහස කළු කරමින්, මහා සුළං කුණාටුවක් ඇතිවිය. සුළඟේ වේගය කොතරම්ද යත්, ගස් කොළන් මුලින් ගැලවී, අහසේ විසිවී ගියේය. ගිරවුනගේ නිවහන් බිඳී ගොස්, ඔවුන් විවිධ තැන්වලට විසිරී ගියහ. මෙම භයානක තත්ත්වය දුටු බෝසතාණන් වහන්සේ, කිසිදු බියක් සැකක් නොමැතිව, තම ජීවිතය ගැන නොතකා, විසිරී ගිය තම ගෝල ගිරවුනට, “බිය නොවන්න, මගේ දරුවනි! ධෛර්යය අත් නොහරින්න!” යනුවෙන් හඬ නගා කීහ. උන්වහන්සේ තම මිහිරි හඬින්, ධෛර්යය සහගත වචන පවසමින්, ගස් අතරින්, පියාඹමින්, තම ගෝල ගිරවුනට මඟ පෙන්වූහ. සුළං කුණාටුව සන්සුන් වනතුරුම, උන්වහන්සේ ඔවුන්ව ආරක්ෂා කරමින්, සැනසූහ.

කාලය ගෙවී ගිය අතර, මේ සුන්දර වනපෙළෙහි, “කෝලාහල” නම් සර්පයෙක්ද වාසය කළේය. කෝලාහල සර්පයා ඉතා දුෂ්ට හා කුරිරු සර්පයෙක් විය. ඔහුට ගිරවුනගේ මිහිරි ගීතය ඉවසිය නොහැකි විය. ගිරවුනගේ සතුට හා සාමය ඔහුට ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පෙළුවේය. එක් දිනක්, කෝලාහල සර්පයා, ගිරවුනගේ කූඩු පිහිටි ගසට පැමිණ, ගිරවුනට තර්ජනය කළේය. “ඔබලාගේ මේ ගීත නතර නොකළොත්, මම ඔයාලා හැමෝම ගිල දමනවා!” යැයි ඔහු කෝපයෙන් කීවේය. ගිරවුහූ ඊට භය වී, කෝලාහල සර්පයාට විරුද්ධව සටන් කිරීමට නොහැකිව, බියෙන් වෙව්ලන්නට වූහ.

මෙය දුටු බෝසතාණන් වහන්සේ, කිසිදු බියක් සැකක් නොමැතිව, කෝලාහල සර්පයා ඉදිරියට පැමිණ, “කෝලාහල, මෙතරම් කුරිරු වන්නේ කුමක් නිසාද? අපගේ ගීතය ඔබට කරන්නේ කුමක්ද? ඔබගේ සිතේ ඇති මේ ඊර්ෂ්‍යාව හා කෝපය ඔබව විනාශ කරාවි.” යැයි මෘදු ස්වරයෙන් කීහ. කෝලාහල සර්පයා, බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධෛර්යය හා ඍජු බව දැක, ඊටත් වඩා කෝපයට පත් විය. “අනේ, මේ කුඩා ගිරවාණුවා මට උගන්වනවා! මම මේ ගසම ගිනිබත් කර, ඔයාවත්, ඔයාලගේ ගීතයත් නතර කරනවා!” යැයි ඔහු කීවේය.

එකෙණෙහිම, කෝලාහල සර්පයා තම විෂ සහිත දළ දිගු කර, ගසට විෂ වමනයක් කළේය. විෂ ගස පුරාම පැතිරී, කොළ කහපාට වී, ගස මැලවෙන්නට විය. ගිරවුනගේ කූඩුද විෂ වී, ඔවුන්ට වාසය කිරීමට තැනක් නැති විය. ගිරවුනට මේ ඛේදවාචකය දරාගත නොහැකි විය. ඔවුන් කඳුළු සලමින්, බෝසතාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, “ස්වාමීනි, අපගේ වාසස්ථානය විනාශ විය. අපට කුමක් කරත හැකිද?” යැයි ඇඬූහ. බෝසතාණන් වහන්සේ, තම ගෝල ගිරවුනට සැනසීමක් ලබා දෙමින්, “ධෛර්යය අත් නොහරින්න, මගේ දරුවනි. අපට අලුත් වාසස්ථානයක් සොයාගත හැකිය.” යැයි කීහ.

එදින රාත්‍රියේ, බෝසතාණන් වහන්සේ, තම ගෝල ගිරවුනට, “මෛත්‍රිය” නම් ගංගාව අසල පිහිටි, “සම්පත්” නම් සුන්දර හා සශ්‍රීක වනයක් ගැන කීහ. එම වනයේ, විෂ නොගන්නා, ඝන පත්‍ර සහිත, මධුර ඵලවලින් බර වූ ගස් ඇති බවත්, එහි කිසිදු දුෂ්ට සතෙකුට වාසය කළ නොහැකි බවත් උන්වහන්සේ පැවසූහ. “අප මෙම ස්ථානයට පියාඹා යමු. එහි අපට සාමයෙන් හා සතුටින් ජීවත් විය හැකිය.” යැයි උන්වහන්සේ යෝජනා කළහ. ගිරවුහූ ඊට එකඟ වී, පසුදින උදෑසනම, බෝසතාණන් වහන්සේ ඉදිරියෙන් යන්නට සූදානම් වූහ. ඔවුන්ගේ පියාපත්වල ශබ්දය, අලුත් බලාපොරොත්තුවක සංකේතයක් මෙන්, වනය පුරාම පැතිර ගියේය.

ඔවුන් මෛත්‍රිය ගංගාව තරණය කර, සම්පත් වනය කරා පියාඹා ගියහ. එහිදී, ඔවුන් දුටුවේ, බෝසතාණන් වහන්සේ පැවසූවාටත් වඩා සුන්දර, සශ්‍රීක හා සාමකාමී වනයකි. එහි ඝන පත්‍ර සහිත ගස්, මධුර ඵලවලින් බර වී තිබූ අතර, පිරිසිදු ජලයෙන් පිරුණු දිය දෝර ද ගලා ගියේය. ගිරවුහූ සතුටින් ඝෝෂා කරමින්, අලුත් වාසස්ථානයට ගොඩ බැස්සහ. ඔවුන් බෝසතාණන් වහන්සේට ස්තූති කරමින්, උන්වහන්සේගේ ඥානය හා ධෛර්යය ගැන ප්‍රශංසා කළහ.

නමුත් කෝලාහල සර්පයා, බෝසතාණන් වහන්සේ සහ ගිරවුනගේ මේ සාමය හා සතුට දැක ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පෙළෙමින්, ඔවුන් පසුපසම සම්පත් වනයට පැමිණියේය. ඔහු නැවතත් ගිරවුනට තර්ජනය කළේය. “ඔබලා කොහේ ගියත්, මම ඔයාලාව අත් හරින්නේ නැහැ. මම ඔයාලාව මරනවා!” යැයි ඔහු කීවේය. බෝසතාණන් වහන්සේ, කෝලාහල සර්පයාගේ කුරිරුකම දැක, “කෝලාහල, ඔබගේ ඊර්ෂ්‍යාව ඔබව අන්ධ කර ඇත. ඔබ ධර්මය දන්නේ නැති නිසා, ඔබ දුක් විඳිනවා. අප ඔබට හානියක් නොකරමු. අපට සාමයෙන් ජීවත් වීමට ඉඩ දෙන්න.” යැයි කීහ.

කෝලාහල සර්පයා, බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනයට සවන් දීමට කැමති නොවීය. ඔහු තම විෂ සහිත දළ දිගු කර, ගිරවුනට පහර දීමට උත්සාහ කළේය. නමුත් සම්පත් වනයේ, “ධර්ම රක්ෂක” නම් වූ, ඉතා බලවත් හා ඥානවන්ත වූ, සර්පයන්ට විරුද්ධව ආරක්ෂාව සපයන, නාග රජෙක් වාසය කළේය. ධර්ම රක්ෂක නාග රජු, කෝලාහල සර්පයාගේ කුරිරුකම දුටු විට, ඔහු කෝපයට පත් විය. ඔහු තම බලවත් ශරීරය දිගු කර, කෝලාහල සර්පයා අල්ලා ගත්තේය. “දුෂ්ට කෝලාහලය, ඔබ ධර්මය නොදන්නා නිසා, ඔබ මේ සාමකාමී වනයට කරදර කරන්නේ කුමක්ද? ඔබගේ ඊර්ෂ්‍යාව හා කෝපය නිසා, ඔබ අද විනාශයට පත් වනු ඇත.” යැයි ධර්ම රක්ෂක නාග රජු කීවේය.

ධර්ම රක්ෂක නාග රජු, කෝලාහල සර්පයාට දැඩි ලෙස දඬුවම් කළේය. ඔහු කෝලාහල සර්පයාගේ විෂ දළ ගලවා, ඔහුව වනයෙන් පිටතට විසි කළේය. කෝලාහල සර්පයා, තම ශරීරයේ වේදනාවත්, තම ඊර්ෂ්‍යාවේ ප්‍රතිඵලයත් දැන, බියෙන් පලා ගියේය. ඔහු නැවත කිසිදිනෙකත් ගිරවුනට හෝ බෝසතාණන් වහන්සේට කරදර කිරීමට එඩිතර වූයේ නැත.

සම්පත් වනයේ, ගිරවුහූ බෝසතාණන් වහන්සේගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, සාමයෙන්, සතුටින්, ධර්මයෙහි පිහිටා ජීවත් වූහ. උන්වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා අසා, ඔවුන්ගේ ජීවිතය ධර්මයෙන් පෝෂණය විය. බෝසතාණන් වහන්සේ, තම ගෝල ගිරවුනට, “ශීලය”, “කරුණාව”, “මෛත්‍රිය”, “ප්‍රඥාව” යන ගුණධර්මවල වැදගත්කම නිරන්තරයෙන්ම සිහිපත් කළහ. ඔවුන්ගේ කූඩු ඝන පත්‍ර සහිත ගස්වල, “සම්පත්” නම් වනයේ, “මෛත්‍රිය” ගංගාව අසල, සදාකාලික සාමයෙන් හා සතුටින් දිදුළුණි.

මෙම කථාවේ සාරාංශය නම්: ධර්මිෂ්ඨකම, ශීලය, කරුණාව හා ධෛර්යය යන ගුණධර්මයන්හි පිහිටි අය, ඕනෑම දුෂ්කරතාවයකට මුහුණ දුන්නද, අවසානයේදී සාමයෙන් හා සතුටින් ජීවත් වෙති. ඊර්ෂ්‍යාව, කෝපය හා දුෂ්ටකම, අවසානයේදී විනාශයටම හේතුවන බවත්, ධර්මයෙහි පිහිටීමෙන් සියලු කරදරවලින් මිදිය හැකි බවත් මෙම කථාවෙන් අපට ඉගෙනගත හැකිය. බෝසතාණන් වහන්සේගේ ගිරවාණුවාණන්ගේ චරිතය, ධර්මිෂ්ඨකමේ හා කරුණාවේ කදිම ආදර්ශයකි.